œ-¤-ö®-Ĉ«

A-Þ¢-𤫠óû-õ-ó¤«:-
Ÿ¡-ñ-Ä-·-›¢-»-ð¤-¨Ð ö§-ñ«

©°¡. °¢.-»¡-ð

™ ðû ü°® ™ ¨ú-ð¢ü
Š¢-ñ£-õ® ˆû-á-°®
‡.-ð¤.-œ¢. °ý-÷¢
ó¢ò 145 ñ¥œ

-š¤-›¢-ˆ-Ä-ð¤-¨Ð »¤-‰-»¤-±™-ð¡ð ž÷¤-ö«-ö®ˆ¡-ñ-¹-ø¤-¨Ð ©ó-ò¢-©ð-׫, ©™-ô£-ðÄ, ö«-ö®ˆ¡-ñ-¹-ø¤-¨Ð ěĤ ó¬-ˆ®Ä¢-ħ« …¼£ œù𠁙û-ô-¹¨ø ©›¡-´¤-ˆ¤-·¢-ˆ-ø¡-´¢ »¡-×¢-ð¢-ñ¢-´-ð¡-Ã-©¿¡. ö¡-÷¢-Ĭ-ñ«-Š·® Ÿ¡-ñÄ« ‡ñ¤ ˆ-µ-ó-Ð-µ-ñ-´¡-ð¢-·£û-¼¢-ñ¢-©´, AÄ¢ý ›¢¼® A-ˆ-¼¤-»¡-ú¢, Ä©Ê-Ð-©·¡-Ф-ˆ¥-Т Ÿ¡-ñ-Ä-·-›¢-»-ð¤-¨Ð ¨¨ôò¢ ñ¢-´¤¼ ‡ñ¤ ›¡-Ð-ˆ-ˆ¦-·¡-î Š¢-ñ£-õ® ˆû-á-Ю. Aš¢-›¢-©ó-ô¡-›Éñ ö¡-÷¢-Ĭ-·¢ý ƒ-ðû-¼¤-©ˆ¶ ¨-ú¤-·¤-›¢-òç¢-¨Ê ö§-ñ«-©œ¡-ò¤« ©›û-·¤-ó-ñ¤¼ ‡ñ¤ ˆ¡-ò-‹-¶-·¢ý ˆû-á-°¢-¨Ê ôž®™« ‡-×-¨¸-¶¤-›¢ý-´¤-¼¤.

ˆû-Ãå¡-Ð-ˆ-·¢-¨ò ±Š¡-»£Ã ›¡-Ð-ˆ-¹-ø¢-ò¥-¨Ð ƒñ¤-·¢-ñ¢º öû-Š-©Ä› œ¡-Ö¡-Ĭ-›¡-Ð-ˆ-ö-©Æ-Ä-¹-ø¤-¨Ð œ-­-›-·¢-ò¥-¨Ð ó¢-ˆ¡-ö« ±œ¡-œ¢-µ®, Ÿ¡-ñ-Ä-›¡-Ј œ¡-ñ-Ø-ñ¬-·¢-¨Ê ‡ñ¤ œ¤·ü Ä¢-ñ¢-µ-ú¢-ó¢-¨ò-·¤¼ ±œ-±ˆ¢-ð-ð¡-î ˆû-á-°¢ý ™¦-ô¬-»¡-ˆ¤-¼-Ä®. œ¡-Ö¡-Ĭ ©»ý-©´¡-ð®» Ì¡-œ¢µ ó¢-ø-´¤-ˆ¡-ò¤-ˆþ œ¢-©¼¡-´« ˆÐ-¼®, ö«-ö®ˆ¦Ä ›¡-Ð-ˆ-·¢-¨Ê-𤫠±œ¡-©™-ô¢ˆ ›¡-Ð-ˆ-·¢-¨Ê-𤫠(ˆû-Ãå¡-Ð-ˆ-·¢-¨ò ð-È-Š¡-›«) Ä›-Ĥ-ñ¥-œ-¹-ø¢-©ò-ð®´® »Ð-¹¢, Ÿ¡-ñ-ģ𠛡-Ð-ˆ¨· A›¤-ˆ-ñ-Ã-·¢ý ›¢-¼¤« ö¡«-ö®ˆ¡-ñ¢ˆ »-ñ-ó¢-¸¢ý ›¢-¼¤« (ˆû-á-°® ‘cultural amnesia’) ƒÃû-·¢, ƒ-ð¢û-¨·-ù¤-©¼-òç¢-´¡-›¤¾ Ä£-±ó-±ô-»«. ö»-ˆ¡-ò£› A-›¤-Ÿ-ó-¹¨ø ‘ö¡-÷¢-Ĭ-·¢-¨ò û-´¢-¨¨Ð-¸¤-ˆ-ø¤-¨Ð ó¬¡-ˆ-ñÃ’ (Frye, ‘grammar of literary archetypes’)-·¢-ò¥-¨Ð A-›¤-Ÿ-ó-©ó-™¬-»¡-´¤-ˆ-ð¡-î ‚ª ›¡-Ð-ˆ-ˆ¦-·® ¨-à¤-¼-Ä®. Aû-Ï-·¢-¨Ê ó¢-ó¢-š-Ä-ò¹þ »¢-·¢-ò¥-¨Ð-ð¤«,- œ¤-ñ¡-©Ã-Ä¢-÷¡-ö-¹-ø¢-ò¥-¨Ð-ð¤«,- ›¡-©Ð¡-Т-´-˜-ˆ-ø¢-ò¥-¨Ð-𤫠¨ó-ø¢-ó¡-ˆ¤-¼¤. ö«-ö®ˆ¦Ä ›¡-Ð-ˆ-·¢-¨Ê Š¡«-Ÿ£-ñ¬-ó¤« ðó-›-›¡-Ð-ˆ-¹-ø¤-¨Ð ù-ó¤« ˆ¼° ›¡Ðˆ ö«-ö®ˆ¡-ñ-·¢-¨Ê ö»-ˆ¡-ò£-›-Ä-𤫠œ¡-Ö¡-Ĭ ›¡-Ð-ˆ-·¢-¨Ê š¤-›¢-ˆ-Ä-𤫠‡¨´ ‡-·¢-Ã-¹¢ð ‡ñ¤ ›¡-Ð-ˆ-¨¨ô-ò¢. ‚ó¢-¨Ð Aû-Ï« Ÿ¡-õ-ð¤-¨Ð AÄ¢-ñ¤-ˆþ ó¢-¶®, Ÿ¡-ó-·¢-¨Ê-𤫠-Ä®»£-ð-Ä-ð¤-¨Ð-𤫠Äò¹þ ©Ä-Ф-¼¤. ó¡-´¢-›® A-±œ¡-œ¬-»¡ð öĬ-¹þ »¢-·¢-ò¥-¨Ð ¨ó-ø¢-¨¸-Ф-·¤-¼¤. ö¡-©Æ-Ä¢-ˆ-Ä-ð¢-ò¤¾ ó¢-œë-ó»¿ ˆû-á-°® ò-Ȭ-»¡-´¤-¼-Ä®. ˆû-á-°¢-¨Ê ›¡-Ð-ˆ¹þ £-ó¢-Ä-·¢-¨Ê ¨œ¡-ñ¤þ ©Ä-Т-𤾠A©›§-õ-Ã-¹-ø¡-î. ö§-ħ« ¨»¡-ù¢-ð¡-´¤-¼, «-Š¬-ó¤« AŸ¢-›-ð-ó¤« ™¦-ô¬-»¡-´¤¼ ˆ-ò-ð¡-î ›¡-Ð-ˆ-ˆ¦-·¢-©Ê-Ä®.

‚ª ›¡-Ð-ˆ-¹-ø¢ý ñ¡-»¡-ð-Ã-·¢ý ›¢-¼¤« »-÷¡-Ÿ¡-ñ-Ä-·¢ý ›¢-¼¤-¨»-Ф· »¢-·¤-ˆþ A-ó¬-ˆ®Ä-Ä-ð¢-ò¡-Ù¤-ˆ¢-Ð-´¤¼ Aû-Ï-»¡-›-¹¨ø ö¥-¢-¸¢-´¤¼ ‘©ˆ¡-°¤-’-ˆ-ø¡-𢠻¡-ú¤-¼¤. ‘»¢-·¤-ˆ-ø¤-¨Ð †-×-ó¤« ˆû-õ-ˆ-»¡ð óô« Aó-ð¤-¨Ð -Ä®»-±œ-Ä¢--ò-›-ô-ˆ®Ä¢-ð¡-î’ (self-reflexivity). ‡ñ¤ »¢-·® ö§ð« œ¥û-Ãå-»¡-¨Ã¼¤ ©Ä¡-¼¡«,- œ©È, ö¥-È®»-»¡-𢠜ñ¢-©ô¡-š¢-´¤-©Ø¡þ,- AÄ¢-›® A-©ž¡-š-Ä-ò-·¢ý œò ö¥--ˆ-¹-ø¤-¾-Ä¡-𢠈¡-á«.- Aó ›¨½ »¨×¡-ñ¤ »¢-·¢-©ò-ð®´® …·¢-´¤-¼¤; ‚Ä® »¥-¼¡-»-¨Ä¡-ñ¤ »¢-·¢-›® ©±œ-ñ-Ã-ð¡-ˆ¤-¼¤. A©Ä-ö-»ð« AÄ® ™¬« ±œ-©ð¡-Š¢µ »¢-·¢-¨Ê Aû-Ï« œ¥û-á¡-š¢-ˆ« ©ô¡-Ÿ-©ð¡-¨Ð ±œ-ˆ¡-ô¢-¸¢-´¤-¼¤.-’ (A-Þ¢-𤫠óû-õ-ó¤« 69). Ÿ¡-õ-ð®´¤« ž¢«-ž-¹þ-´¤« Ä-ñ¡-›¡-ˆ¡· ƒþ-´¡-ù® »¢-·¢-ò¥-¨Ð òŸ¬-»¡-ˆ¤-¼¤. Aû-Ï-ó¢-›¢-»ð« ôž®™-·¢-›¤« ó¡-´¢-›¤« A¸¤-ú-»¤¾ Ä-ò-¹-ø¢ý ›Ð-´¤-¼¤. ‡ñ¤ ö«-ö®ˆ¡-ñ¨· ±œ-Ä¢--ò¢-¸¢-´¤-¼¤. ¢-Û-¹-ø¤-¨Ð-𤫠±œ-Ä£-ˆ-¹-ø¤-¨Ð-𤫠Aó¨ð Aû-Ï-œ¥û-Ãå-»¡-´¤¼ ó¬-ó-Ì-ˆ-ø¤-¨Ð-𤫠Ÿ¡-Š-»¡-î »¢-·®.

œ¤-›û-›¢û-½¡-ë

ö-»-ˆ¡-ò£› ±œ-ô®›-¹¨ø AÄ¢-ô-ˆ®Ä-»¡-ð¢ A-ó-Ä-ñ¢-¸¢-´¤-¼-Ä¢-›® ˆû-á-°® œñ-Ø-ñ¡-Š-Ä-»¢-·¤-ˆ¨ø ƒ-œ¡-š¢-ð¡-´¤-¼¤. œù-»-ð¤-»¡-𤾠ˆÃå¢ œ¤-Ä¢ð Aû-Ï-»¡-›¹þ ö¦-õ®Ð¢-µ® ›¡-Ð-ˆ-·¢-›® ù-ó¤« ˆ-ñ¤-·¤« ›ý-ˆ¤-¼¤. ˆû-á-Т-¨Ê ‘A-Þ¢-𤫠óû-õ-ó¤«-’ …¼ œ¤-Ģ𠛡-Ј« œª-ñ¡-â-ˆ-»¢-·¢-¨Ê ˆ¡-ò¢-ˆ-±œ-ö-ˆ®Ä¢-𤾠œ¤-›û-£-ó¢-Ä-·¢-›® ƒ§-ò-»¡ð ‡ñ¤ ƒ™¡-÷-ñ-Ã-»¡-î. »÷¡-Ÿ¡-ñ-Ä-·¢-¨ò ‚ª »¢·® ˆ¡-ò¡-ˆ¡-ò-¹-ø¡-𢠍ñ¢-±Ä-·¢-¨Ê †Ð¤-ˆ-ø¢-¨ò ˆú-ð¡ð ±Ÿ¡-Ħ-ó-Õ-›-ð¤-¨Ð ˆ˜ œú-ð¤-¼¤. ›¡-Ð-ˆ-·¢-¨Ê »¥-ò¡-š¡-ñ-»¡ð »¢·® (‚-±³ü Ä¨Ê §-ò¢-´¤¼ A-ö¥-ð-ð¢ý ö§É« ö©÷¡-™-ñ-›¡ð ó¦-±Ä¨› óš¢-´¤¼ ˆ˜) ›¡-Ð-ˆ-·¢-›¤-¾¢-¨ò ›¡-Ð-ˆ-»¡-ð¡-î A-ó-Ä-ñ¢-¸¢-´-¨¸-Ф-¼-Ä®. óÕ¢-´-¨¸-Ф¼ ó¦-±Ä¨Ê Ÿ¡-Š« AŸ¢-›-ð¢-´¤-¼-©Ä¡ ±œ-š¡› ˆ˜-ð¢ý ó-Õ-›-ð®´¢-ñ-ð¡-ó¤¼ A›¤--›¤«.- »¤-‰¬-ˆ-˜¡-Ä-ɤ-ó¢-¨› ±œ-ž-ò-¨¸-Ф-·¡ü »¥¼® ö»¡-É-ñ-ˆ-˜-ˆ-ø¢-ò¥-¨Ð ˆ¥-Ð-¸¢-ú-¸¢-¨› óÕ¢-´¤¼ ˆ˜ ˆû-á-°® œú-ð¤-¼¤. A-Ĥ-¨ˆ¡-Ù¤-Ĩ¼ ›¡-Ð-ˆ-·¢-¨Ê ‹Ð› Ä¢-ˆ-µ¤« ö-Æ£û-Ãå-»¡-î. A›¤-ñ-Û« ¨ˆ¡-Ù® ±œ-©»ð« Ä£-±ó-»¡ð ‡ñ¤ A›¤-Ÿ-ó-»¡-´¢ »¡-פ-¼¤.

»-÷¡-Ÿ¡-ñ-Ä-·¢-¨ò ˆ˜¡-œ¡-±Ä-¹-ø¡ð Ÿñ-™§¡--›¤« ¨¨ñ-Ÿ¬-›¤« (»-÷¡-Ÿ¡-ñ-Ä-·¢ý ö¤-÷¦-·¤-´þ) ‘-A-Þ¢-𤫠óû-õ-ó¤«-’ …¼ ›¡-Ð-ˆ-·¢ý ö-©÷¡-™-ñ-Á¡-ñ¡-î. ›¡-Ð-ˆ-·¢-¨Ê œ¥û-á-ˆ-˜-ð¢ý ¨¨ñ-Ÿ¬-©›¡-Ф« »´-©ø¡-Ф« Ÿñ-™§¡--›¤-Ù¡-ð¢-ñ¤¼ œˆ-𤫠A-ö¥-ð-𤫠‚¼® Ÿñ-™§¡-¨Ê »ˆ-›¡ð ðó¡-±ˆ¢-´® (»-÷¡-Ÿ¡-ñ-Ä-·¢ý ðó-±ˆ£-Äü) ¨¨ñ-Ÿ¬-¨Ê »´¨ø (Aû-ó-ö¤-ó¤« œñ¡-ó-ö¤-ó¤«-) ©Ä¡-òç¢-´¡ü ©±œ-ñ-Ã-ð¡-ˆ¤-¼¤. Äœ-öæ¢-ò¥-¨Ð ®Ç¡-›« öØ¡-™¢-µ® ó¢-ð« ¨¨ˆ-ó-ñ¢-´¤-ˆ-¨ð-¼-Ä¡-î ðó¡-±ˆ¢-ð¤-¨Ð ò-Ȭ«.- óû-õ-¹-©ø¡-ø« ©‹¡-ñ-Ä-œ-öæ-›¤-õ®­¢-µ® ðó¡-±ˆ¢ ‚-±³¨› ±œ-Ĭ-È-¨¸-Ф-·¤-¼¤; œ©È, ®Ç¡-›« Ä-œ-öæ¤-¨ˆ¡-Ù¿, Š¤-ñ¤-»¤-‰-·¤-›¢-¼¡-î ©›-©Ð-Ù-¨Ä-¼¡-î ‚±³ü ˆòç¢-´¤-¼-Ä®. ©ñ¡-õ¡-ˆ¤-ò-›¡ð ð-ó¡-±ˆ¢ öØ¥û-Ãå-®Ç¡-›« ©›-Т-ð-Ä¡-𢠛Т-µ®, A-÷-Æ¡-ñ-·¢-¨Ê »¥û-·-ñ¥-œ-»¡-ð¢ Ä¢-ñ¢-¨µ-·¤-¼¤. ¨¨ñ-Ÿ¬-©›-𤫠»´-©ø-𤫠œñ¡--ð-¨¸-Ф-·-Ã-¨»¼ ‡× ƒ-©À-ô¬-©·¡-¨Ð …·¤¼ ðó¡-±ˆ¢-ð¤-¨Ð ™¬-¨· ‚-ñ-ð¡-ˆ¤-¼Ä® œñ¡-ó-ö¤-ó¢-¨Ê Ÿ¡-ñ¬-ð¡ð ó¢-ô¡-‰-ð¡-î. œù𠈻¢-Ä¡-ó¢-¨Ê ö÷-Ä¡-œ« ˆòû¼ ö®©›-÷-±œ-ˆ-Ð-›«, ©±œ-»-·¢-›¤« ó¡-´¤-ˆþ-´¤« ™¡-÷¢-´¤¼ ó¢-ô¡-‰-ð®´® ˆ¤-ø¢û-»-ù-ð¡-ˆ¤-¼¤. ˆñ¤-´-¨ø-¿¡« ðó¡-±ˆ¢ »¤ü-ˆ¥-¶¢ ›¢-Ö-ð¢-µ-Ĥ-©œ¡-¨ò-Ĩ¼ ›£-¹¤-¼¤. ðó¡-±ˆ¢ œ-ú-º-Ä-›¤-ö-ñ¢-µ® ó¨¼-·¤¼ Aû-ó-ö¤-ó¤« ›¢-Т-ò-𤫠ó¢-ô¡-‰-ð¤-¨Ð Aó¢-÷¢-Ä-©ó-ù®-ð®´® ö¡-È¢-ˆ-ø¡-ˆ¤-¼¤. ó¢-ô¡‰ ƒ©œ-È¢µ ¨ó-¾-´¤-Ð-ó¤-»¡-ð¢ ó£-¶¢-¨ò-·¤¼ Aû-ó-ö¤-ó¢-¨›-ð¤«,- ¨-ð®Ä ˆ¤-×-·¢-¨Ê ö¡-È¢-œ-±Ä« ˆÃ´¤ ±œ-Ĭ-È-¨¸-Ф¼ œ¤-±Ä-Ÿ¡-ñ¬-¨ð-𤫠¨¨ñ-Ÿ¬ü ©ˆ¡-œ¡-Ü-›¡-𢠩¡-™¬« ¨-à¤-¼¤. ‡ñ¤ ˆ¦-Ĭ« »µ® Að¡þ ðó¡-±ˆ¢-¨ð óš¢-´¡ü A-ð-ð®´¤-¼¤. ðó¡-±ˆ¢-´® ñÈ-¨¸-С-›¤¾ ‡©ñ ‡ñ¤ œ-ù¤-Ä® Aó¨Ê ±ô-»-·¢ý ±œ-©ó-ô¢-´¤-ˆ-ð¡-¨Ã-¼-ú¢-º® ó¢-ô¡‰ Aó›® »¤-¼-ú¢-ð¢-¸® ¨ˆ¡-Ф-´¤-¼¤-¨Ù-Æ¢-ò¤«,- AÄ® ©ˆþ-´¡ü ˆ¥-¶¡-´¡· ðó¡-±ˆ¢-ð¤-¨Ð A÷-Æ¡-ñ«, ¨¨ñ-Ÿ¬ü »µ ±ž-÷®»-ñ-È-öæ¢-¨Ê ¨¨ˆ-ˆ-ø¢ý Aó¨Ê Aɬ« ˆ¤-ú¢-´¤-¼¤.

ô-±Ä¤-ó¡ð ðó¡-±ˆ¢-ð¢-ò¤« ö§É« œ¢-Ä¡-ó¢-ò¤« ‡©ñ ó¢-ˆ¡-ñ-·¢-¨Ê AÞ¢-ð¡-î ø¤-¼Ä® …¼® »-›-öæ¢-ò¡-´¤¼ œñ¡-ó-ö¤, ð¡-Š-Ì-ò-·¤-›¢-¼® ó£-¶¢-¨ò-·¢, AÔ¨› óˆ-ó-ñ¤-·¤-¼¤. œ¢-Ħ-‹¡-Ĉü A-›¤-õ®­¢-©´Ù ±œ¡-ð-Ö¢· ˆû-½¹þ A›¢-ð¨Ê Ä-ò-ð®´¤-ó-µ®, œñ¡-óö¤ ð¡-Š-Ì-ò-©·-ð®´® »Ð-¹-©ó, ‚Ä® A›¬¡-ð-»¡-¨Ã¼ ó¢-ô¡-‰-ð¤-¨Ð ›¢-ò-ó¢-ø¢ ˆ¡-×¢-ò-ò¢-𤼠©ñ¡-™-›-»¡-𢠻¡-ú¤-¼¤. œ¢-Ä¡-ó¢-›¡ý ó-š¢-´-¨¸¶ ðó¡-±ˆ¢-ð¤-¨Ð ¢-Ä-¨ð¡-ñ¤-´¡-›¤« ö§É« ö-©÷¡-™-ñ-›¡ý ¨ˆ¡-¿-¨¸¶ œ¢-Ä¡-ó¢-¨Ê ƒ™-ˆ-±ˆ¢-ðˆþ ¨-ð®Ä® ±Ÿ¡-Ä¡-ó¢-¨Ê œ¡-œ-·¢-›® ±œ¡-ð-Ö¢-·« ¨-à¡-›¤« Aû-óö¤ Aó-©ô-õ¢-´¤-¼¤. …¿¡«-ˆ-ù¢-º® ©ó-Ð-Á¡-ñ¤-¨Ð ©Š¡-±Ä-·-ò-ó-Á¡û-´® »¤-Ø¢ý ö-»-ð-·¢-¨›-·¢-©µ-ñ¡-›¡-ˆ¡-·-Ä¢-›¡ý ›¢-Т-ò¨ð ©óþ-´¡ü A©ð¡-Š¬-›¡-𢠈òç¢-´-¨¸-Ф-¼¤. ›¢-Т-ò-ð¤-¨Ð ó¢-ó¡-÷« »¨×¡-ñ¡-ø¤-»¡-𢠃ú-¸¢-µ-Ä-ú¢-º® ÷¦-™-ð«-Ä-ˆû-¼® Ä¢-ñ¢-¨µ-·¤¼ Aû-ó-ö¤-ó¢-¨› …-Ä¢-©ñý-´¤-¼Ä® ©¬-õ®­¨Ê ˆÃå¢ý-©µ¡-ñ-ð¢-¿¡· ¨œ-ñ¤-»¡-×-»¡-î. ©¬-õ®­¨Ê œ¡-œ-·¢-¨Ê ˆú ˆø-ð¡ü ±œ¡-ð-Ö¢-·-»-›¤-õ®­¢µ ó¢-ó-ñ-»-ú¢-ð¢-´¡ü ð-®Ç-»-ß-œ-·¢ý ¨-¿¤¼ Aû-ó-ö¤-ó¢-¨› ©›¡-´¢ ¨¨ˆ-¥-Ù¢ ‘Aóü œ¡-œ¢-ð¡-î, œ¢-Ħ-‹¡-Ä-ˆ-›¡-î, ð-®Ç-»-ßœ« œ¡-œ-œ-Æ¢-ò-»¡-´¡-¨›-·¢-ð¢-ñ¢-´¤-ˆ-ð¡-î, Aó¨› œ¤-ú-·¡-´¥’ …¼® ©™-ó-Ĥ-ò¬« ñ¡-š¢µ ©¬-õ®­¨Ê -òç-›«-©ˆ¶® Aû-ó-ö¤-ó¢-¨Ê ÷¦-™-ð-·¢ý ›¢-¼¤ý-Ÿ-ó¢-´¤¼ ™£-›-©ñ¡-™-›«~ ‘…-ɤ-¨ˆ¡-Ù® ©¬-õ®­¡...- …ɤ-¨ˆ¡-Ù®...?-’ ›¡-Ð-ˆ-·¢-ò¤-Ð-›£-ø« »¤-ù-¹¤-¼¤. ð¤-Š-¹-ø¡-ð¢, ‚±³¨Ê ˆ¡ò« »¤Äý ›-Ð-¼¤-ó-ñ¤¼ ±Ÿ¡-Ħ-ó-Õ-›-ð¤-¨Ð ñ¢-±Ä-·¢-›® ‡ñ¤ -óû-·›« ˆ¥-Т. ˆ¡-ò¡-ˆ¡-ò-¹-ø¡-𢠁-óû-·-›-·¢-ò¥-¨Ð ô¡-ô§-Ä-»¡-ˆ¤-¼, Ä¢-ð¤-¨Ð-𤫠ó-Õ-›-ð¤-¨Ð-𤫠ˆú¤· ˆ˜.

±Ÿ¡-Ħ-ó-Õ-›-ð¤-¨Ð ˆ˜

‚-±³¨Ê óÕ-›-ð¤-¨Ð ˆ˜ ›¡-Ð-ˆ-»¡-ð¢ Aó-Ä-ñ¢-¸¢-´¡ü ð-®Ç-Ì-ò·® Aû-ó-ö¤-ó¢-¨Ê ›¡-Ð-ˆ-ö«-‹« …-·¢-©µ-ñ¤-¼-©Ä¡-Ф-ˆ¥-Т ˆ˜-ð®´® œ¤-Ģ𠻡-›¹þ ¨¨ˆ-ó-ñ¤-¼¤. »¢·® ¡-ñ-ó¤«,- ¡-ñ« ˆ-ò¡-ó-Ä-ñ-Ã-ó¤« ð¢ »¡-ú¤-©Ø¡þ »¢-·¢-¨Ê ôˆ®Ä¢ ™§¢-Š¤-ã-Ÿ-ó¢-´¤¼ ‡ñ¤ öó¢-©ôõ ±œ-±ˆ¢-ð-ð¡-î ‚ó¢-¨Ð ™¦-ô¬-»¡-ˆ¤-¼-Ä®. œ¤-±Ä¨Ê Ÿ¡Š« AŸ¢-›-ð¢-´¤¼ Aû-ó-ö¤, ö§ð« óÕ¢-´-¨¸¶ ö©÷¡-™-ñ-¨›¼ ›¢-ò-ð®´®, ó¢-ˆ¡-ñ-¹þ-´-š£-›-›¡-ð¢, ñ«-Š-»-ñ¬¡-™ˆþ »-ú-¼®, ‚±³¨› ©±ˆ¡-š¡-©ó-ô-©·¡-¨Ð œ¢ü-Ĥ-Ð-ñ¤-¼¤. ð-®Ç-»-ß-œ-·¢-›® Ä£ ¨ˆ¡-ø¤-·¤-©Ø¡-©ù, Aó¨Ê ©ñ¡-õ¡-Þ¢ ô»¢-´¤-¼¤-¾¤. œ©È, Aó¢-¨Ð-𤫠ó¢-ð« œ-ñ¡-ó-ö¤-ó¢-›¤-Ä-¨¼. ø¤¼ AÞ¢-ð¢-©ò-ð®´® ›-Ð-¼¤-ˆ-ðú¢ »±É« ƒñ¤-ó¢-¶¤-¨ˆ¡-Ù® Ä®»¡-÷¤-Ä¢ ¨¨ˆ-ó-ñ¢-´¤¼ œñ¡-óö¤ Ĭ¡-Š-·¢-¨Ê-𤫠»-÷-ħ-·¢-¨Ê-𤫠ƒ™¡-·-¢-±Ä-»¡-𢠻¡-ú¤-¼¤. ˆû-á-°® œú-ð¤-¼¤: “The myth can be seen as expressing a deep anxiety, which informs the whole of Indian mythology, the fears of brother destroying brother. This fear branches out fully and nakedly in the Mahabharatha where the bording of brothers is ruthless and unrelenting. In the Ramayana the fraternal bording in the Reghu family- Rama and his brothers- expresses another fact of the same anxiety, with the betrayals of Sugriva and Vibhishana (interestingly in the cause of the ethically correct side) marking the counterpoint.” (Notes, The Fire and the Rain 68)

±œ-Ã-ð-ó¤« »›¤-õ¬-ħ-ó¤«

ˆû-á-Т-¨Ê ›¡-Ð-ˆ¹þ »›¤-õ¬-ħ-·¢-¨Ê-𤫠»¡-›¤-õ¢ˆ ó¢-ˆ¡-ñ-¹-ø¤-¨Ð-𤫠ƒ™®©‹¡-õ-Ã-»¡-î. ±Ÿ¡-Ħ-ó-Õ-›-ð¤-¨Ð-𤫠÷Ĭ-ð¤-¨Ð-𤫠ˆ˜-ˆ-ø¤-¨Ð ˆ¡û-´-ô¬-·¢-›¤ ž™-ò¡-ð¢ Aû-ó-ö¤-ó¢-¨Ê-𤫠›¢-Т-ò-ð¤-¨Ð-𤫠»©›¡-÷-ñ-»¡ð ±œ-Ãð« ˆó¢Ä Ĥ-ø¤-ؤ¼ ‡ñ¤ ‚ª-ñ-Т-ð¡-𢠛¡-Ð-ˆ-·¢-›® ‚Ø-»-Ã-ð®´¤-¼¤. ˆ-ò¡-ˆ¡-ñ-›¤« ˆ»¢-Ä¡-ó¤-»¡ð Aû-ó-ö¤, ™û-ô-¹-ø¤-¨Ð ˆ-­¢-›-Ä-¨ˆ¡-Ù® ˆû-´-ô-÷¦-™-ð-›¡ð œñ¡-ó-ö¤-ó¢-›® …-ɤ-¨ˆ¡-Ù¤« ‡ñ¤ ó¢-œ-ñ£-Ä-»¡-î. ÷¦-™¬-»¡ð ‡ñ¤ ó¢-œ-ñ£-Ä«. AŸ¢-©›-Ä¡-ó¡-ˆ-Ã-¨»¼ A™-»¬-»¡ð ±Š÷« ©¬-õ®­-›¤-©óÙ¢ Ĭ-¢-µ-ó-›¡-î Aû-ó-ö¤. ð-®Ç-·¢ý œ¨Æ-Ф-´¡-›¤¾ œñ¡-ó-ö¤-ó¢-¨Ê Ä£-ñ¤-»¡-›« Ĩ¼ ö«-‹-Т-Ä-»¡-ð, ö¥-±Ä¢-Ä-»¡ð œ-ñ¢-œ¡-Т-ˆ-©ø¡-Ф¾ ‡ñ¤ ±œ-Ä¢-œ-·¢-ð¡-î ±œ-Ä¢--ò¢-¸¢-´¤-¼-Ä®. Ÿ¡-ñ¬-©ð¡-Ф¾ ö®©›-÷«-©œ¡-ò¤« Ä¢-ˆ-µ¤« žª-Ú¢-ˆ-»¡-ð, ±ˆ-»£-ˆ-ñ¢µ ‡ñ¤ œ-ñ¢-œ¡-Т-ð-›¤-ö-ñ¢-µ®, Aø-¼¤-»¤-ú¢-µ¤-¨ˆ¡-Ф-´¤¼ ‡ñ¤ »-›¤-õ¬ü!- Ÿû-·¡-ó® ð®Ç-·¢-¨Ê ±œ-š¡› œ¤-©ñ¡-÷¢-Ä-›¡-ˆ¡ü Ä£-ñ¤-»¡-›¢-µ-©Ä¡-Ф-ˆ¥-Т ó¢-ô¡‰ ö®©›-÷-·¢-¨Ê-𤫠ôž®™-·¢-¨Ê-𤫠©ò¡-ˆ-·¤-›¢-¼® ›¢-õ®ˆ¡-ö¢-Ä-ð¡-ó¤-¼¤. Ÿû-·¡-ó¢-›¤« ö»¥-÷-·¢-›¤« Aóþ ‡ñ¤ ¨ó-¿¤-ó¢-ø¢-ð¡-𢠻¡-ú¤-¼¤. œñ¡-ó-ö¤~-ó¢-ô¡‰ ™-Ø-Ä¢-ˆ-ø¤-¨Ð žÜ-·¢ý ›¢¼® …±Ä-©ð¡ ó¢-Ÿ¢-¼-»¡-î Aû-ó-ö¤~-›¢-Тò ±œ-Ã-ð¢-ˆ-ø¤-¨Ð ›¢-õ®ˆ-ø-Æ-»¡-ð, ÷¦-™ð« Ĥú¼ ©±œ-»«. Aœ-ñ¨Ê Ÿ¡-ñ¬-ð¡-𢠈ù¢-º¢-¶¤« Ä¨Ê ˆ¡-»¤-ˆ¨Ê ™¤-ñ-ó-Ì ©ˆ-¶-ú¢-º® ð¡-Š-Ì-ò·® ‡¡-Т-¨ð-·¤¼ ›¢-Т-ò, A-ó¨› ™¤-ñ-É-·¢ý ›¢¼® ñÈ¢-µ®, ‡ñ¤ ˆ¤-º¢-¨›-¨ð-©¼¡-ë ©±œ-»-œ¤-ñ-öæñ« ô¤-±ô¥-õ¢-µ®, £-ó¢-Ä-·¢-©ò-ð®´® »Ð-´¢-¨´¡-Ù¤-ó-ñ¤-¼¤. œ©È, ©±œ-»-ö¡--ò¬« Aóû-´® A±œ¡-œ¬-»¡-ð¢ Ĩ¼ ‚-ñ¢-´¤-¼¤. ›¢-Т-ò¨ð A©›§-õ¢-¨µ-·¤¼ Ÿû-·¡-ó¤« ö-©÷¡-™-ñ-›¤« ©ó-Ð-Á¡-ñ¤-¨Ð †ˆ¡-±Š-ž¤-Ú¢ ¨ˆ¡-Ù¤« ±‹¡-Ã-ôˆ®Ä¢ ¨ˆ¡-Ù¤« Aó¨ø ˆ¨Ù-·¢, ˆ˜ ˆ-ù¢-´¤-¼¤.

›¡-Ð-ˆ¡-ɬ-·¢ý ð®Ç-ö¡--ò¬« ‚±³¨Ê ó-ñ-»¡-ð¢ òŸ¬-»¡-ˆ¤-¼Ä® œñ¡-ó-ö¤-ó¢-¨Ê Ä®»£-ð-ôˆ®Ä¢ ¨ˆ¡-©Ù¡, ð®Ç-·¢-¨Ê Ä£-±óÄ ¨ˆ¡-©Ù¡, £-ó-Ĭ¡-Š-·¢-¨Ê »÷-ħ« ¨ˆ¡-©Ù¡ A¿, ©™-ó-Á¡û-´® Aû-óö¤ ‚±³¨› ¨ó-¿¤-ó¢-ø¢µ ñ£Ä¢ ‚-õ®Ð-»¡-ð-Ĥ-¨ˆ¡-Ù¤« ›¢-Т-ò-ð¤-¨Ð »›¤-õ¬-ħ« ˆÙ® »-›-öæ-ò¢-º-Ĥ-¨ˆ¡-Ù¤-»¡-¨Ã-¼Ä® ›¡-Ð-ˆ-ˆ¦-·¢-¨Ê ö-©³ô« Aö-³¢-Š®Ú-»¡-𢠨ó-ø¢-¨¸-Ф-·¤-¼¤. ‚-õ®Ð-»¤¾ óñ« ©¡-™¢-´¡ü ‚±³ü ó-ô¬-¨¸-Ф-©Ø¡þ Aû-óö¤ ›¢-Т-ò-ð¤-¨Ð £óü Ä¢-ñ¢-¨ˆ ›ý-ˆ¡-›¡-î ±œ¡û-Ï¢-´¤-¼-Ä®. ±ž-÷®»-ñ-È-öæ¡-ˆ-¨¶, Aû-ó-ö¤-ó¢-©›¡-Ю Aó›® ©»¡-È« ¨ˆ¡-Ф-´¡ü ð¡-¢-´¤-¼¤. û-±™-÷¦-™-ð-»¤¾ ›¢-Т-ò-ð®´® ±ž-÷®»-ñ-È-öæ¢-¨› ›¢-Ĭ-ð¡-Ä-›-ð¢-ò¡-ù®·¢-ð¢-¶® ‡-ñ¢-´-ò¤« ‡ñ¤ œ¤-›û--Á-·¢ý ö-©É¡-õ¢-´¡-›¡-ó¢-¨¿-¼-Ä¡-î Ä¨Ê ›¬¡-ð« ö-»û-Ï¢-´¡ü ±ž-÷®»-ñ-Èöæ® ¥-Ù¢-´¡-â-´¤¼ ˆ¡-ñ-ë. A¹¨› ÷¦-™-ð-ñˆ®Ä« ó¡û-¼¤-¨ˆ¡-Ù¢-ñ¢-¨´-·-¨¼, ›¢-Т-ò¨ð œñ-©ò¡-ˆ·® …-¼-©¼-ð®´¤« ¨¨ˆ-¨ó-Т-º®, ±ž-÷®»-ñ-È-öæ¢-¨Ê ©»¡-È-·¢-›¡-ð¢ Aû-óö¤ ð¡-¢-´¤-¼¤. ‚ª Ĭ¡-Š« ˆÙ® öɤ-õ®Ð-ñ¡ð ¨¨™-ó¹þ »ù ›ý-ˆ¤-¼¤. ›¢-Т-ò-ð¤-¨Ð »›¤-õ¬-ö®©›-÷-»¡-î »¨×¿¡ ó¢-ˆ¡-ñ-¹-¨ø-´¡-ø¤« ©±ô-õ®­-»¡-ð-¨Ä¼® ›¡-»-ú¢-ð¤-¼¤. ˆ-˜-ð¢-ò¡-ˆ¨¶ œñ-Ø-ñ¡-Š-Ä-»¡ð ó¢-ô§¡-ö« ‡¼¤-ˆ¥-Т ñ¥-²-»¥-ò-»¡-ˆ¤-¼¤. ð¡-Š-·¢-ò¤-œñ¢ ‚ª-ô§-ñ-Á¡û-´¤ ±œ¢-ð« ›¡-Ð-ˆ¡-ó-Ä-ñ-Ã-»¡-¨Ã-¼-Ĥ-Ä-¨¼. ‘÷-ð-ó-™-›’-ð¢-ò¤« ‘-›¡-Š-»-ß-ò’-ð¢-ò¤-¨»-¿¡« ‚ª »›¤-õ¬-ħ-·¢-¨Ê ƒ-™®©‹¡-õë ˆ¡-á«.

›¡-Ð-ˆ-ó¤« ¡-ñ-¹-ø¤« Ľ¢-ò¤¾ A©Ÿ-™¬-»¡ð žÜ« œ-Ù¤-»¤-Äý-©´ A«-Š£-ˆ-ñ¢-´-¨¸-¶¢-¶¤-¾-Ä¡-î. ˆ¡-ø¢-™¡-öü ñ«-Š-ô¡-ò¨ð ó¢-©ô-õ¢-¸¢-´¤-¼Ä® ‘ˆ¡-É« ±ˆ-Ĥ« È¤-õ«’ …¼¡-¨Ã-¼Ä® ˆû-á-°® ›¨½ ‡¡û-½¢-¸¢-´¤-¼¤. ð¡-Š-ô¡-ò-𤫠ñ«-Š-ô¡-ò-𤫠œ¤-ú«-ô-ˆ®Ä¢-ˆ-ø¤-¨Ð ±ˆ-»-Ã-·¢-›¤ ó¢-©š-ð-»¡-î. ñ-Ù¢-¨Ê-𤫠ó¢-ð« ‚ª ôˆ®Ä¢-ˆ-ø¤-¨Ð ö÷-ˆ-ñ-Ã-·¢ý A-š¢-õ®­¢-Ä-»-¨±Ä. ð®Ç« £-ó¢-Ä-·¢-›¤« ›¡-Ð-ˆ-ô¡-ò-ð®´¤« ©-ñ¤¼ ž¢«-ž-»¡-Ã-©¿¡. ñÙ¢-ò¤« Ĭ¡-Š-·¢-›¤« -ñ-Ã-¹þ-´¤« Ÿ¡-ó-÷¡-ó¡-™¢-ˆþ-´¤« Ÿ¡-õ-ð®´¤« Ì¡-›-»¤-Ù®. ñÙ¢-›¤« œ¤-ú«-©ò¡-ˆ-·¢-¨Ê ‚-Ð-¨œ-Ð-ò¤-ˆþ-¨ˆ¡-Ù® ñ¥-œ-Ÿ«-Š« óñ¡«;- Aò-©Æ¡-ò-¨¸-С«.

‘-›¡-Ь-ô¡-ö®±Ä-’-·¢ý ŸñÄü ó¢-Ÿ¡-ó›« ¨-ð®Ä ›¡-Ð-ˆ-ñ¥-œ-©·¡-Ю †¨ú ö¡-»¬-»¤-Ù® ˆû-á-°¢-¨Ê ›¡-Ð-ˆ-¨¨ô-ò¢-´®. A©Ä-ö-»ð« ˆë¡-ö¢-´ý ›¡-Ð-ˆ-¨¨ô-ò¢-ð¤-¨Ð Aœ-›¢û-½¢-Ä¢-𤫠±œ-Ä¢-©ñ¡-š-ó¤« ò-Ȭ-»¡-´¤¼ ±Š¡-»£Ã ›¡-Ð-ˆ-ñ¥-œ-·¢-¨Ê (‚-ó¢-¨Ð ‘-ð-È-Š¡-›«-’) A«-Š-¹-ø¤« ‚Ä¢ý ƒþ-¨´¡-¾¢-µ¢-ñ¢-´¤-¼¤. ð-È-Š¡-›-·¢-¨Ê ¨¨ô-ò¢-ð¢-ò¡-î AÉû-›¡-Ј« A-ó-Ä-ñ¢-¸¢-µ¢-ñ¢-´¤-¼-Ä®. ±Ÿ¡-Ħ-ó-Õ-›-¨ð-´¤-ú¢-µ® »-›¤-õ¬-›¢ý AÉû-ò£-›-»¡ð ¢-ñ-É-›-»¡ð ‡ñ¤ ó¢-÷§-ò-Ĩ𠻢-·¢-ò¥-¨Ð-𤫠AÄ¢-›® ƒ©œ¡ý-ž-ò-ˆ-»¡ð ñÙ¤ ˆ˜¡-Ä-ɤ-´-ø¢-ò¥-¨Ð-𤫠Aó-Ä-ñ¢-¸¢-µ®, ˆû-á-°® œ-ù-»-𤫠œ¤-Ĥ-»-𤫠ˆ¥Ð¢ »©›¡-÷-ñ-»¡-𢠈¥-¶¢-ð¢-Ã-´¢-ð¢-ñ¢-´¤-¼¤. ‚ª ó¢-÷§-òÄ ó¦-±Ä-›¢-ò¥-¨Ð ð-ó¡-±ˆ¢-ð¢-ò¥-¨Ð Aû-ó-ö¤-ó¢-ò¥-¨Ð ˆ¡-â-ˆ-ø¢-©ò-ð®´® ó¬¡-œ¢-´¤-¼¤. Т.-…-ö®. …ò¢-ð×® ƒ©À-ô¢µ ‘œ-ù-»-𤫠ö-»-ˆ¡-ò£-›-Ä-𤫠Ľ¢-ò¤¾ ›¢-ñ-É-ñ-»¡ð ö»¡-É-ñ-ħ«-’ (`a continuous parallel between contemporancity and antiquity’) ‚ó¢-¨Ð »¢-·¢-ò¥-¨Ð ö-ò£-ˆ-ñ¢-µ¢-ñ¢-´¤-¼¤. ˆ˜-ð¢ý »¡-±Ä-»¿, œ¡-±Ä-ö¦-õ®Ð¢-ð¢-ò¤« ö»¡-É-ñ-¹-ø¤« ó¢-œ-ñ£-Ä-¹-ø¤« ö-»û-Ï-»¡-𢠱œ-©ð¡-Š¢-µ¢-ñ¢-´¤-¼-Ĥ-ˆ¡-á«.